Nieuws

Dwangsom LD-staalslakken als toegepaste bouwstof en voorzorgsmaatregelen ingevolge productcertificaat kunnen ruimer zijn dan voorgeschreven

Bij het toepassen van een bouwstof met productcertificaat is het van groot belang om na te gaan op welke toepassing dat productcertificaat ziet. Als het productcertificaat op een andere toepassing ziet, moeten mogelijk ook voorzorgsmaatregelen worden getroffen die niet zijn voorgeschreven in het productcertificaat. De toepasser is daar zelf verantwoordelijk voor. De toepassingsvoorwaarden in het productcertificaat zijn daarom uitsluitend gericht op de bescherming van de bodem bij een permanente grootschalige toepassing als zandvervanging. Uit het feit dat geen specifieke voorwaarden zijn opgenomen voor een tijdelijke toepassing, zoals hier aan de orde, mocht ExTerNum evenwel niet afleiden dat de leverancier voor die situatie geen beschermende maatregelen noodzakelijk achtte, noch dat het zelf uit hoofde van zijn zorgplicht evenmin maatregelen hoefde te treffen om de bodem en het oppervlaktewater te beschermen tegen verontreiniging. Niet in geschil is immers dat toepassing van de staalslakken, ook als dit tijdelijk is, tot milieurisico’s voor de bodem en het grondwater kan leiden als de kalk uit de staalslakken in de bodem terecht komt door uitvloeiend hemelwater.

Achtergrond
Bij besluit van 13 december 2018 heeft het college aan ExTerNum een last onder dwangsom opgelegd in verband met de toepassing van LD-staalslakken op het perceel aan de Sliklandseweg nabij 4 (kruising Zwarte Dijk/N57) te Hellevoetsluis. ExTerNum is als adviseur van N57 Holding betrokken bij de ontwikkeling van het onbebouwde perceel en voert op het perceel in opdracht van N57 Holding werkzaamheden uit. ExTerNum heeft tussen eind juni en medio augustus 2018 op het perceel LD-staalslakken toegepast voor de aanleg van een dijk en een omwalling waarbinnen baggerspecie en schone grond kan worden opgeslagen en toegepast ter verbetering en ophoging van het agrarisch perceel. De aangelegde dijk en omwalling worden ook gebruikt als onverharde weg voor vrachtwagens voor de aanvoer van baggerspecie. De staalslakken zijn over een lengte van ongeveer 1.000 m toegepast, met een gemiddelde breedte van 15 m en een gemiddelde hoogte van 1,5 m. In beroep oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak onder meer als volgt.

Beroep
ExTerNum betoogt dat het college in het besluit op bezwaar niet heeft gemotiveerd op grond waarvan het zich op het standpunt stelt dat ExTerNum de op hem rustende zorgplicht heeft geschonden. ExTerNum betwist dat het in strijd met de uit de Wet bodembescherming en het Besluit bodemkwaliteit voortvloeiende zorgplicht heeft gehandeld. Ter zitting van de Afdeling heeft ExTerNum met verwijzing naar het "rechtsoordeel LD-staalslak" van 22 september 2017 toegelicht dat adequate invulling aan de zorgplicht is gegeven doordat de staalslakken door de leverancier, [bedrijf], aan hem zijn geleverd onder een productcertificaat, waarin de toepassingsvoorwaarden voor de LD-staalslakken zijn opgenomen. Als aan de door de leverancier gestelde toepassingsvoorwaarden en werkinstructies wordt voldaan, is geen sprake van schending van de zorgplicht. Zo ook niet in dit geval, omdat toepassingsvoorwaarde 3a uit het productcertificaat niet van toepassing is op de hier aan de orde zijnde tijdelijke toepassing van de LD-staalslakken en het voor het overige heeft voldaan aan de toepassingsvoorwaarden in het certificaat, aldus ExTerNum.

Afdeling
Niet in geschil is dat toepassingsvoorwaarde 3a van het productcertificaat in dit geval niet van toepassing is op de door ExTerNum gekozen tijdelijke toepassing van de staalslakken. Het college heeft aan het besluit op bezwaar ten grondslag gelegd dat toepassingsvoorwaarde 3a weliswaar niet van toepassing is, maar dat los daarvan uit de zorgplicht als neergelegd in artikel 13 van de Wbb en artikel 7, in samenhang met artikel 28, vijfde lid, van het Bbk volgt dat ExTerNum adequate maatregelen moet treffen om te voorkomen dat de kalk uit de LD-staalslakken via hemelwater in de bodem terecht komt. Omdat op het perceel geen adequate hemelwaterafvoervoorziening is aangebracht en daardoor nadelige gevolgen kunnen ontstaan voor de bodem, grond- en oppervlaktewater, heeft ExTerNum volgens het college niet voldaan aan de op hem rustende zorgplicht.

Uit het productcertificaat van de staalslakken blijkt dat LD-staalslak meestal een zekere hoeveelheid vrije kalk bevat. Er kan een tijdelijke, lokale verhoging van de zuurgraad (pH-waarde) in de bodem en het grond- en oppervlaktewater optreden door het uitspoelen van de vrije kalk als de slakken in contact komen met hemel- of grondwater. In paragraaf 2.2 van de toepassingsvoorwaarden wordt daarom geadviseerd om bij grootschalige toepassing van LD-staalslakken voor zandvervanging in ophogingen of aanvullingen adequate voorzieningen te treffen om mogelijke pH-effecten te voorkomen en met het ontwerp hier rekening mee te houden. Het wordt aangeraden om in overleg met het bevoegd gezag na te gaan onder welke voorwaarden grootschalige toepassing van LD-staalslakken voor zandvervanging in ophogingen en aanvullingen mogelijk is. Vervolgens zijn in het productcertificaat enkele specifieke toepassingsvoorwaarden opgenomen, waaronder de hiervoor vermelde voorwaarde 3a.

De leverancier van de staalslakken heeft invulling gegeven aan de zorgplicht van artikel 13 Wbb en artikel 7 Bbk door de staalslakken te leveren onder certificaat en onder verstrekking van informatie en werkinstructies om pH-effecten van het materiaal in de bodem te voorkomen. Het college heeft onweersproken gesteld dat de leverancier het certificaat heeft opgesteld ten behoeve van een permanente toepassing van de staalslakken als zandvervangend product voor de realisering van het werk "Landmark De Zwarte Dijk Hellevoetsluis" en dat de leverancier aan het college heeft verklaard niet bekend te zijn geweest met de tijdelijke toepassing van de staalslakken op het perceel. De Afdeling heeft geen objectieve aanknopingspunten gevonden voor de juistheid van de stelling van ExTerNum dat de leverancier bij uitgifte van het productcertificaat op de hoogte en akkoord was met dit voorgenomen gebruik van de staalslakken als tijdelijke voorziening voor de inname van schone bagger en grond ter verbetering van de agrarische grond. De omstandigheid dat de leverancier de staalslakken gefaseerd heeft geleverd is daarvoor, anders dan ExTerNum veronderstelt, onvoldoende. Dit betekent dat de leverancier het productcertificaat heeft toegespitst op een permanente toepassing en, bij gebreke aan wetenschap, geen nadere beschermende voorwaarden heeft kunnen opnemen voor het geval (ook) voor een tijdelijke toepassing van de staalslakken zou worden gekozen.

De toepassingsvoorwaarden in het productcertificaat zijn daarom uitsluitend gericht op de bescherming van de bodem bij een permanente grootschalige toepassing als zandvervanging. Uit het feit dat geen specifieke voorwaarden zijn opgenomen voor een tijdelijke toepassing, zoals hier aan de orde, mocht ExTerNum evenwel niet afleiden dat de leverancier voor die situatie geen beschermende maatregelen noodzakelijk achtte, noch dat het zelf uit hoofde van zijn zorgplicht evenmin maatregelen hoefde te treffen om de bodem en het oppervlaktewater te beschermen tegen verontreiniging. Niet in geschil is immers dat toepassing van de staalslakken, ook als dit tijdelijk is, tot milieurisico’s voor de bodem en het grondwater kan leiden als de kalk uit de staalslakken in de bodem terecht komt door uitvloeiend hemelwater. 

Nu niet aannemelijk is geworden dat ExTerNum de leverancier afdoende heeft geïnformeerd over de beoogde tijdelijke toepassing, waardoor het productcertificaat niet ook ziet op die tijdelijke toepassing van de staalslakken, heeft het college zich terecht op het standpunt gesteld dat ExTerNum op grond van de op hem rustende zorgplicht, als neergelegd in artikel 13 van de Wbb en artikel 7, gelezen in samenhang met artikel 28, vijfde lid, van het Bbk, adequate voorzieningen had moeten treffen om te voorkomen dat kalk uit de staalslakken via het hemelwater in de bodem terecht komt. Door dit na te laten, heeft ExTerNum die zorgplicht geschonden. Het college was om die reden dan ook bevoegd om daartegen handhavend op te treden. Het betoog faalt.

ECLI:NL:RVS:2020:2271| Afdeling bestuursrechtspraak 30 september 2020, zaaknummer 201905662/1/R1 (r.o. 6-6.3), uitspraak betreffende Dwangsom LD-staalslakken als toegepaste bouwstof en voorzorgsmaatregelen ingevolge productcertificaat kunnen ruimer zijn dan voorgeschreven

 

Bron: 
Zie ook: 
Categorieën: 
Dossiers: